علت مکش نداشتن پمپ انتقال سوخت و نحوه عیب‌یابی آن؛ رفع نشتی و هواگرفتگی گازوئیل

هنگام سوخت‌رسانی در کارگاه، علت مکش نداشتن پمپ گازوئیل غالبا ریشه در نفوذ نامحسوس هوا از اتصالات شیلنگ مکش، گرفتگی توری سوپاپ ورودی با لجن گازوئیل، مچاله شدن شیلنگ غیرمسلح بر اثر خلاء منفی یا باز ماندن فنر سوپاپ بای‌پس داخلی دارد. از آنجا که پمپ‌های روتاری وین بر پایه ایجاد خلاء مطلق کار می‌کنند، کوچک‌ترین روزنه نفوذ هوا پرایمینگ خودکار را متوقف ساخته و موتور بدون مکیدن حتی یک قطره سوخت فقط زوزه می‌کشد. برای برطرف ساختن ریشه‌ای عیب، بررسی شش بخش هیدرولیکی، تست فشار و کنترل وضعیت پره‌های گرافیتی روتور گامی اجتناب‌ناپذیر است.

نفوذ هوا از اتصالات مکش و فرسودگی اورینگ‌ها و کاسه‌نمدهای آب‌بندی

اصلی‌ترین متهم در بیش از هشتاد درصد موارد، نشت هوا به خط لوله پیش از ورود به پمپ است. در مبانی مکانیک سیالات و علت مکش نداشتن پمپ گازوئیل این نکته باید مورد توجه قرار گیرد که هوا گرانروی و چگالی بسیار کمتری نسبت به مایعات هیدروکربنی دارد؛ بنابراین اگر در مسیر شیلنگ مکش حتی یک ترک بسیار ریز مویی یا اتصالی با آب‌بندی ناقص وجود داشته باشد، پمپ به جای مکیدن گازوئیل غلیظ، هوای محیط را بلعیده و فشار منفی محفظه شکسته می‌شود.

بررسی سرشلنگی‌ها و اتصالات رزوه‌ای ورودی؛ رزوه اینچ اتصال ورودی به کلگی پمپ باید با نوار تفلون ضخیم هیدروکربنی یا خمیر آب‌بندی تفلونی عایق شود. در بسیاری از کارگاه‌ها، اپراتورها سرشلنگی را بدون واشر لاستیکی یا با تفلون‌پیچی ناقص می‌بندند. همچنین استفاده از بست‌های شیلنگ بی‌کیفیت سیم‌پیچی شده به جای بست‌های فلزی استاندارد پهن با پیچ آلن، سبب لهیدگی موضعی شیلنگ و ایجاد شیار فرار هوا زیر لبه بست می‌شود.

فرسودگی و خشکی کاسه‌نمد شفت مرکزی؛ کاسه‌نمد (Oil Seal) تعبیه‌شده در پشت روتور از نفوذ هوا از سمت محفظه موتور به داخل بلوک پمپ جلوگیری می‌کند. در صورتی که پمپ گازوئیل برای ساعت‌ها بدون سیال کار کرده باشد، حرارت حاصل از اصطکاک شفت، لبه لاستیکی کاسه‌نمد از جنس وایتون یا نیتریل را می‌سوزاند و با از دست رفتن خاصیت ارتجاعی فنر کاسه‌نمد، هوا مستقیماً از دور شفت به داخل کشیده می‌شود.

تست نشت هوا با گریس یا کف صابون صنعتی؛ برای شناسایی نقطه فرار خلاء، می‌توان در هنگام کارکرد موتور، مقداری گریس نسوز غلیظ را دور اتصالات رزوه‌ای و بست‌های شیلنگ مالید. اگر مکش ناگهان برقرار شد، گریس نشان‌دهنده درز ریزی است که موقتا مسدود شده و باید به طور اساسی با واشر نو آب‌بندی گردد.

سلامت اورینگ دور درب هوزینگ پمپ؛ درب جلویی محفظه پمپ با چهار یا شش پیچ به بدنه چدنی بسته می‌شود و بین آنها یک اورینگ بزرگ آب‌بند قرار دارد. در صورت باز و بسته کردن غیراصولی درب و دفرمه شدن این اورینگ، هوا از درز پوسته نفوذ کرده و مکش به کلی قطع خواهد شد.

انسداد فیلتر توری ورودی، مچاله شدن شیلنگ و رسوبات باک گازوئیل

گازوئیل مصرفی در کارگاه‌های پروژه‌ای به ندرت پالایش‌شده و زلال است. در ریشه‌یابی تخصصی علت مکش نداشتن پمپ گازوئیل بررسی ته‌نشست‌های قیرگون، آب امولسیون و زنگ‌زدگی‌های جدار مخزن سوخت اهمیت حیاتی دارد. انتهای خط مکش به یک صافی توری استیل مجهز است تا از ورود این آلودگی‌ها به پره‌های دوار جلوگیری کرد. با تجمع این لجن‌ها بر روی سطح توری، مقاومت هیدرولیکی مسیر افزایش می‌یابد تا جایی که عبور سیال به صفر میل می‌کند.

پدیده مچاله شدن شیلنگ مکش بر اثر خلاء عمیق؛ هنگامی که توری فیلتر نیمه‌مسدود است یا عمق مکش افزایش می‌یابد، پره‌های پمپ خلاء شدیدی درون لوله ایجاد می‌کنند. چنانچه شیلنگ مورد استفاده از نوع معمولی لاستیکی یا پی‌وی‌سی بدون فنر تقویت‌کننده داخلی باشد، فشار اتمسفر بیرون بر بدنه شیلنگ غلبه کرده و آن را کاملاً پهن و مچاله می‌کند. با بسته شدن مقطع شیلنگ، هیچ سوختی به ورودی پمپ نخواهد رسید در حالی که موتور در دور بالا زوزه می‌کشد.

تشکیل کریستال‌های پارافین در سرمای زمستان؛ گازوئیل معمولی در دماهای زیر صفر درجه سانتی‌گراد دچار پدیده ژله‌ای شدن و تشکیل بلورهای مومی پارافین می‌شود. این کریستال‌ها روزنه‌های پنجاه میکرونی توری فیلتر را کاملاً مسدود می‌کنند. در شرایط یخبندان، گرم کردن ملایم فیلتر با سشوار صنعتی یا اضافه کردن روان‌کننده‌های ضدیخ گازوئیل برای بازگرداندن روانی جریان سوخت ضرورت می‌یابد.

گیر کردن سوپاپ یکطرفه فوت ولو؛ سوپاپ انتهای شیلنگ مکش دارای یک دیسک لاستیکی یا برنجی است که باید با نیروی مکش باز شود. نفوذ شن یا تکه‌های نخ گونی مخازن به زیر این دیسک می‌تواند مانع باز شدن آن یا برعکس، مانع بسته شدن و خالی شدن سوخت پس از خاموشی پمپ گردد.

گیرپاژ سوپاپ بای‌پس داخلی و شکستگی یا سایش تیغه‌های گرافیتی روتور

اگر خط مکش و فیلترها کاملاً سالم باشند، باید نقص فنی را در درون کلگی پمپ جستجو کرد. در تجارب فنی آرن پدیده پیرامون علت مکش نداشتن پمپ گازوئیل گیرپاژ سوپاپ بای‌پس شایع‌ترین عیب مکانیکی داخلی به شمار می‌رود. سوپاپ بای‌پس شامل یک پیستون برنجی یا استیل کوچک و یک فنر فشرده است که در مجرای میان ورودی و خروجی قرار دارد. چنانچه ذره‌ای براده فلزی زیر نشیمنگاه این پیستون گیر کند، سوپاپ در وضعیت باز قفل می‌شود؛ در این حالت پمپ به جای مکیدن سوخت جدید از باک، گازوئیل یا هوای داخل محفظه را به صورت یک چرخه بی‌پایان به دور خود می‌چرخاند و مکش بیرونی کاملاً صفر می‌شود.

فرسودگی و شکستن تیغه‌های گرافیتی (Vanes)؛ تیغه‌های متحرک روتور به گونه‌ای طراحی شده‌اند که با نیروی گریز از مرکز به سمت دیواره رانده شوند و حباب‌های خلاء را شکل دهند. کارکرد خشک طولانی، ورود ذرات براده یا فرسودگی طبیعی سبب سایش ارتفاع تیغه‌ها می‌شود. زمانی که ارتفاع تیغه از حد استاندارد کمتر شود، دیگر نمی‌تواند با دیواره هوزینگ تماس کامل برقرار سازد و خلاء منفی لازم برای غلبه بر وزن ستون سوخت ایجاد نمی‌گردد.

گیر کردن تیغه‌ها درون شیارهای روتور؛ بر اثر صمغ بستن سوخت کهنه یا ورود ذرات بسیار ریز، پره‌های گرافیتی ممکن است درون شیارهای چدنی روتور قفل شوند و بیرون نیایند. در این شرایط با روشن شدن موتور، پره‌ها در حالت فشرده باقی می‌مانند و هیچ گریز از مرکزی رخ نمی‌دهد. شستشوی شیارهای روتور با اسپری تمیزکننده کاربراتور و چک کردن آزادی لغزش تک‌تک تیغه‌ها عیب را برطرف می‌کند.

خط افتادن دیواره استوانه‌ای هوزینگ؛ ورود ذرات سنگین شن و ماسه ممکن است شیارهای عمیقی بر روی سطح صیقلی دیواره استوانه داخلی پمپ ایجاد کند. این شیارها مانند کانال‌های نشتی عمل کرده و اجازه نمی‌دهند هوابندی کامل میان پره‌ها شکل بگیرد که در این حالت تعویض کلگی پمپ تنها راهکار موثر خواهد بود.

ضعف فنر سوپاپ بای‌پس در اثر خستگی متالورژیکی؛ در پمپ‌هایی که سال‌ها در دماهای بالا کار کرده‌اند، فنر بای‌پس ممکن است خاصیت ارتجاعی خود را از دست داده و در فشارهای بسیار پایین باز شود؛ این اتفاق دبی خروجی را به شدت افت داده و قدرت مکش را کاهش می‌دهد.

مراحل گام‌به‌گام هواگیری، تست مکش خلاء و راهکارهای پیشگیری از افت فشار

برای برگرداندن پمپ به شرایط کاری استاندارد و پیشگیری از تکرار خرابی، اجرای دستورالعمل گام‌به‌گام کارگاهی زیر توصیه می‌شود. پیروی از این مراحل در چارچوب بازرسی علت مکش نداشتن پمپ گازوئیل زمان خواب دستگاه و هزینه‌های تعمیراتی را به حداقل می‌رساند.

گام اول؛ تست خلاء مستقیم در دهانه ورودی؛ برای اطمینان از سلامت مکانیکی پمپ، شیلنگ مکش را باز کنید. پمپ را روشن کرده و کف دست خود را محکم روی دهانه ورودی قرار دهید. اگر پمپ سالم باشد، باید در عرض دو ثانیه مکش قدرتمندی را حس کنید که دست شما را به شدت به سمت خود بکشد. اگر مکش قوی بود، مطمئن باشید پمپ کاملاً سالم است و ایراد منحصرا در شیلنگ، اتصالات یا فیلتر بیرونی نهفته است.

گام دوم؛ شارژ اولیه محفظه (هواگیری و روانکاری)؛ اگر در تست کف دست مکش ضعیف بود، مقداری سوخت تمیز از مجرای ورودی یا خروجی داخل پمپ بریزید و پروانه را چند دور با دست بچرخانید تا تیغه‌ها خیس و درزها آب‌بندی شوند؛ سپس تست را تکرار کنید.

گام سوم؛ بازبینی سوپاپ بای‌پس؛ پیچ بزرگ برنجی روی بدنه پمپ را باز کنید. فنر و پیستون بای‌پس را بیرون بکشید، نشیمنگاه آن را با دستمال تمیز پاک کرده و از عدم وجود پلیسه مطمئن شوید و سپس قطعات را جا بزنید.

گام چهارم؛ اصلاح خط لوله و نصب بست‌های فشار قوی؛ کلیه اتصالات دنده‌ای را تفلون‌پیچی کنید. از شیلنگ‌های مکش فنردار با تاییدیه سوخت استفاده نمایید و طول مسیر مکش را تا حد امکان کوتاه (کمتر از سه متر) نگه دارید.

گام پنجم؛ تعویض دوره‌ای فیلترها و شستشوی فوت ولو؛ یک برنامه هفتگی برای تمیزکاری فیلتر ورودی تنظیم کنید تا هیچ‌گاه بار اضافی کاویتاسیون و مکش سخت به موتور و تیغه‌های گرافیتی تحمیل نگردد.

جمع‌بندی؛ نتیجه‌گیری نهایی در عیب‌یابی خط سوخت‌رسانی نشان می‌دهد که در قریب به اتفاق موارد، با بازبینی صبورانه اتصالات شیلنگ مکش، شستشوی توری فیلتر، تمیزکاری سوپاپ بای‌پس و روانکاری اولیه محفظه پره‌ها با سوخت، می‌توان مشکل را بدون نیاز به تعویض دستگاه در محل پروژه برطرف ساخت. آگاهی از علت مکش نداشتن پمپ گازوئیل به تکنسین‌ها و مالکان ماشین‌آلات امکان می‌دهد تا پیش از بروز خسارت‌های پرهزینه به موتور الکتریکی و توقف کارگاه، سامانه سوخت‌رسانی را با بالاترین راندمان به مدار بازگردانند.