وبلاگ
نحوه باد زدن منبع انبساط پکیج دیواری؛ آموزش گامبهگام تنظیم فشار باد، علائم پارگی دیافراگم و رفع افت بار
فرآیند تنظیم فشار پیششارژ یا باد زدن منبع انبساط پکیج عملیات هیدرولیکی استانداردی است که طی آن با تخلیه کامل آب مدار و استفاده از تلمبه، فشار بالشتک هوای منبع به ۱.۰ تا ۱.۲ بار میرسد؛ تخلیه تدریجی این گاز نیتروژن یا هوا از طریق والو، حجم جبرانی انبساط آب داغ را از بین برده و موجب نوسان عقربه مانومتر میشود. اگر باد مخزن خالی شود، با افزایش دمای شوفاژها فشار مدار به بالای ۳ بار رسیده و شیر اطمینان نشتی خواهد کرد.
| پارامتر فنی منبع دیافراگمی | مقدار استاندارد کارخانهای | روش سنجش و ابزار اندازهگیری | پیامد عدم تنظیم دقیق فشار |
|---|---|---|---|
| فشار پیششارژ هوای خشک (Pre-charge) | ۰.۹ تا ۱.۱ بار (۱۳ تا ۱۶ PSI) | گیج فشار دیجیتال تایر از سوزن والف | بالا رفتن فشار بار به بالای ۲.۵ در حالت داغ |
| فشار آب مدار در حالت سرد پکیج | ۱.۲ تا ۱.۵ بار هیدرولیکی | مانومتر آنالوگ نصبشده روی پنل دستگاه | افت فشار مکرر و خاموشی پکیج با ارور کمبود آب |
| وضعیت دیافراگم لاستیکی داخلی | فاقد سوراخ و انعطافپذیر (بتیل/EPDM) | فشردن سوزن والف (خروج هوا نشانه سلامت) | پاشش آب از والف نشانه پارگی قطعی دیافراگم است |
| گنجایش اسمی مخزن انبساط بسته | ۶ تا ۸ لیتر در پکیجهای ۲۴ تا ۲۸ هزار | برچسب فنی پلاک متالایز روی بدنه مخزن | کمبود حجم برای متراژهای بالاتر از ۱۵۰ متر مربع |

۱. نقش منبع انبساط بسته در جذب افزایش حجم آب گرم مدار
بر اساس قوانین ترمودینامیک، آب مایعی عملاً تراکمناپذیر است که با افزایش دما از ۱۰ درجه سانتیگراد به ۸۰ درجه سانتیگراد، حجم فیزیکی آن حدود ۴ درصد منبسط میشود؛ در مدار بسته گرمایشی شوفاژها، لولهها و رادیاتورها دارای حجم ثابتی هستند و هیچ فضای خالی برای پذیرش این حجم مازاد وجود ندارد. در چنین ساختاری، نیاز به باد زدن منبع انبساط پکیج و حفظ بالشتک هوای تراکمپذیر آشکار میشود تا از افزایش نمایی فشار هیدرولیکی ممانعت به عمل آید.
منبع انبساط دیواری پکیج از دو پوسته فلزی مدور یا مستطیلی تشکیل شده است که توسط یک دیافراگم لاستیکی انعطافپذیر از جنس بتیل (Butyl) یا EPDM مقاوم در برابر آب داغ به دو بخش کاملاً ایزوله تفکیک میگردد؛ یک سوی دیافراگم در تماس با آب مدار شوفاژ بوده و سوی دیگر آن محفظهای درزبندی شده حاوی گاز فشرده است. با گرم شدن آب، سیال دیافراگم را فشرده کرده و به محفظه باد فشار میآورد، در نتیجه فشار کل مدار با وجود افزایش چشمگیر دما، زیر ۲ بار تثبیت میماند.
چنانچه هوای پشت دیافراگم به تدریج تخلیه شده باشد، کل فضای مخزن توسط آب اشغال میگردد و سیستم خاصیت ضربهگیری الاستیک خود را به طور کامل از دست میدهد؛ در این حالت با روشن شدن مشعل، تنها افزایش دمای ۱۰ درجهای آب کافی است تا عقربه مانومتر پکیج از ۱.۵ بار ناگهان به ۳ بار صعود کرده و فنر شیر اطمینان ۳ بار باز شود تا آب داغ به بیرون سرریز کند.
علت افت طبیعی فشار باد در گذر زمان، پدیده نفوذپذیری مولکولی گاز از میان منافذ میکروسکوپی لاستیک دیافراگم و نشتیهای بسیار ریز سوزن والف است؛ گاز اکسیژن و رطوبت موجود در هوای معمولی سرعت نفوذ بالاتری نسبت به نیتروژن خالص دارند و با گذشت ۱۲ تا ۲۴ ماه از آخرین شارژ، فشار باد مخزن به طور طبیعی بین ۰.۳ تا ۰.۵ بار کاهش مییابد که نیازمند بازبینی دورهای منظم در سرویسهای فصلی است.
۲. مراحل گامبهگام باد زدن مخزن با تلمبه و گیج دیجیتال
اجرای استاندارد عملیات باد زدن منبع انبساط پکیج مستلزم رعایت ترتیبی مراحل مهندسی است تا از ایجاد فشار کاذب در محفظه جلوگیری شود؛ نخستین گام، خاموش کردن دستگاه و بستن شیر ورودی آب سرد به پکیج است. سپس شیر پرکن دستگاه را باز کرده و با گشودن پایینترین شیر آب گرم ساختمان (نظیر شیر روشویی یا شیر تخلیه رادیاتور حولهخشککن)، آب مدار پکیج را کاملاً تخلیه کنید تا مانومتر پنل دقیقاً روی صفر بار قرار گیرد.
شیر آب گرم را باز بگذارید و به سراغ والف بالای مخزن انبساط بروید که معمولاً پشت دستگاه یا بالای محفظه احتراق واقع شده است؛ درپوش پلاستیکی والف را باز کرده و یک تلمبه باد پایی یا دستی مجهز به گیج فشار را به سوزن والف متصل نمایید. با شروع تلمبه زدن، متوجه خواهید شد که آب اضافی انباشته شده درون دیافراگم از شیر آب گرم باز به بیرون تخلیه میشود؛ این پدیده گواهی میدهد که بالشتک باد در حال بازپسگیری فضای طبیعی خود است.
باد زدن را تا زمانی ادامه دهید که خروج قطرات آب کاملاً متوقف شده و عقربه گیج تلمبه روی عدد ۱.۰ بار (معادل ۱۴.۵ تا ۱۵ PSI) ثابت بماند؛ جدول زیر محدوده فشار باد پیشنهادی بر اساس حجم مدار و تعداد پرههای شوفاژ ساختمان را به تصویر کشیده است:
| متراژ واحد مسکونی | تعداد پرههای رادیاتور آلومینیومی | فشار باد تنظیمی منبع (بار) | فشار آبگیری سرد دستگاه (بار) |
|---|---|---|---|
| تا ۸۰ متر مربع | ۵۰ تا ۷۰ پره پربازده | ۰.۹ بار (۱۳ PSI) | ۱.۲ بار |
| ۸۰ تا ۱۲۰ متر مربع | ۷۰ تا ۱۰۰ پره استاندارد | ۱.۰ بار (۱۴.۵ PSI) | ۱.۳ تا ۱.۴ بار |
| ۱۲۰ تا ۱۸۰ متر مربع | ۱۰۰ تا ۱۴۰ پره یا گرمایش از کف | ۱.۲ بار (۱۷.۵ PSI) | ۱.۵ بار |
پس از اطمینان از تثبیت فشار بر روی عدد ۱ بار، مقداری کف صابون روی سوزن والف بمالید تا از عدم نشتی سوزن مغزی مطمئن شوید و سپس درپوش پلاستیکی را محکم ببندید؛ حال شیر پرکن را باز کرده و مدار را تا ۱.۵ بار آبگیری نمایید.
۳. نحوه تشخیص پارگی دیافراگم لاستیکی و تفاوت آن با افت باد
پیش از اقدام برای باد زدن منبع انبساط پکیج، انجام یک تست تشخیصی ۵ ثانیهای ضروری است تا از سلامت فیزیکی لاستیک دیافراگم اطمینان حاصل شود؛ برای این منظور، پیش از اتصال تلمبه، با نوک پیچگوشتی یا کلید، سوزن مغزی وسط والف را برای یک لحظه به داخل فشار دهید. اگر تنها جریان هوای فشرده خشک خارج شد، نشاندهنده سلامت کامل دیافراگم و صرفاً افت طبیعی فشار باد در گذر زمان است.
اما اگر با فشردن سوزن والف، آب سیاه رنگ مدار شوفاژ با فشار به بیرون پاشیده شود، دیافراگم لاستیکی دچار ترکخوردگی یا پارگی کامل شده است؛ در چنین شرایطی آب مدار وارد محفظه هوا شده و تزریق باد هیچ اثری نخواهد داشت زیرا هوای دمیده شده مستقیماً وارد آب لولهها شده و از طریق شیرهای هواگیری خودکار تخلیه میشود. در صورت پارگی دیافراگم، تعویض کامل منبع انبساط یا نصب یک منبع کمکی در مسیر برگشت تنها راهکار مهندسی پایدار خواهد بود.
علائم دیگری نظیر خارج شدن صدای تقتق شدید از بدنه مخزن هنگام ضربه زدن با انگشت (صدای خفه نشاندهنده پر بودن کامل از آب و صدای زنگدار نشاندهنده وجود هوا است) نیز به عنوان روشهای مکمل در محل پروژه مورد استفاده مجریان تأسیساتی قرار میگیرد.
۴. فرمول تنظیم فشار باد بر اساس ارتفاع لولهکشی و حجم رادیاتورها
در محاسبات حرفهای تأسیسات مکانیکی، مقدار بهینه باد زدن منبع انبساط پکیج تابعی از فشار استاتیکی ارتفاع لولهکشی و حجم کل آب در گردش سیستم است؛ فشار استاتیک برابر است با ارتفاع بالاترین رادیاتور نسبت به محل استقرار پکیج تقسیم بر عدد ۱۰ (به بار). به عنوان مثال، اگر در یک ساختمان دوبلکس ارتفاع بالاترین رادیاتور در طبقه بالا نسبت به پکیج زیرزمین ۵ متر باشد، فشار استاتیکی ۰.۵ بار خواهد بود.
بر اساس استاندارد مهندسی DIN ۴۸۰۷، فشار باد اولیه منبع انبساط باید حداقل ۰.۲ تا ۰.۳ بار بالاتر از فشار استاتیک سیستم تنظیم شود تا اطمینان حاصل گردد که حتی در بالاترین نقطه ساختمان، هواگیری بدون مکش هوا صورت میپذیرد؛ با این حال حداقل فشار باد برای جلوگیری از آسیب دیافراگم در پکیجهای دیواری نباید از ۰.۸ بار کمتر تعیین شود.
همچنین در سیستمهای گرمایش از کف که حجم آب در گردش بسیار بالاتر از رادیاتورهای معمولی است، ظرفیت منبع انبساط ۸ لیتری فابریک پکیج معمولاً پاسخگوی انبساط حجم نخواهد بود؛ در این پروژهها مهندسان با افزودن یک منبع تحت فشار خارجی ۱۲ تا ۱۸ لیتری در کلکتور برگشت، فشار هیدرولیکی سیستم را کاملاً پایدار میسازند و از استهلاک پکیج پیشگیری میکنند.
در پایان فرآیند تنظیم فشار، بازرسی آببندی والف برنجی گام پایانی تضمین کیفیت است؛ با استفاده از یک آچار والف استاندارد خودرویی، از سفت بودن مغزی سوزن در جای خود اطمینان حاصل کرده و با اسپری محلول آب و صابون، عدم تشکیل حبابهای ریز را پایش کنید. بستن درپوش پلاستیکی واشردار مانع از ورود گرد و غبار به نشیمنگاه لاستیکی سوزن شده و ثبات فشار باد تنظیمشده را برای چندین سال کاری تضمین مینماید.
جمعبندی؛ باد زدن منبع انبساط پکیج و تنظیم فشار ایدهآل اساسیترین سرویس پیشگیرانهای است که از چکه کردن مکرر شیر اطمینان ۳ بار، نوسانات شدید مانومتر و خاموشیهای ناگهانی دستگاه در زمستان جلوگیری میکند؛ بررسی سالیانه فشار سوزن والف، تخلیه صحیح آب مدار حین شارژ و اطمینان از سلامت بافت دیافراگم بتیل، پایداری آسایش حرارتی خانه شما را با کمترین هزینه ممکن تضمین مینماید.
تامین انواع منابع تحت فشار، مخازن انبساط و تجهیزات هیدرولیکی
بازرگانی آرن تجارت مسعودی؛ مرکز تخصصی عرضه انواع مخازن انبساط بسته زیلمت، واره و دیافراگمهای اورجینال سیستمهای گرمایشی با ضمانت اصالت کالا.
پمپ آب خانگی
پمپ انتقال سوخت
ست کنترل پمپ
کارواش خانگی
انبر پرچ
انبر قفلی
انبردست
دم باریک
سر پیچ گوشتی
سیم چین
متر
شیرآلات حمام
شیرآلات دستشویی
شیرآلات روشویی
سیفون ( فلاش تانک )